Τι έμαθα από τους Έλληνες της διασποράς για την αγγλική γλώσσα και την προφορά

Το καλοκαίρι που μας πέρασε, είχα τη χαρά να συναναστραφώ με πολλούς Έλληνες της διασποράς, κυρίως από τον Καναδά, τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Νότια Αφρική. Μιλούσαμε Ελληνικά, Άγγλο-ελληνικά και φυσικά Αγγλικά!

Καθώς το επάγγελμά μου δεν το ασκώ απλώς, αλλά το ζω, και αγαπώ να παρατηρώ και να μελετώ την αγγλική γλώσσα, μέσα από αυτές τις συζητήσεις μας, προέκυψαν κάποια εξαιρετικά ενδιαφέροντα συμπεράσματα, τόσο προσωπικά, όσο και γλωσσολογικά.

1. Η αμερικανική προφορά είναι πιο “απαλή” -άρα πιο εύκολη για τους Έλληνες

Η πρώτη μου παρατήρηση ήταν ότι η αμερικανική προφορά είναι αισθητά πιο εύκολη να κατακτηθεί από έναν Έλληνα σε σύγκριση με τη βρετανική.

Χρησιμοποιώ ίσως έναν όχι και τόσο δόκιμο όρο (τη λέξη “απαλή” ) για να περιγράψω την προφορά, αλλά έτσι την ένιωσα. Η ροή της είναι πιο συνεχής, υπάρχει πιο έντονη σύνδεση μεταξύ των ήχων και του γραπτού λόγου, και η άρθρωση είναι πιο “στρογγυλή”, πιο κοντινή στην ελληνική.

Την ώρα που ένας Βρετανός μπορεί να προφέρει τη λέξη “water” ως γουό(τ)α, ένας Αμερικανός θα πει γουότερ. Αυτή η μικρή διαφορά στην απαλότητα του ήχου κάνει τη λέξη πιο κατανοητή και ευκολότερη στην αναπαραγωγή από Έλληνες μαθητές.

2. Αν κολλάς την ώρα που μιλάς, σε καταλαβαίνω απόλυτα

Είμαι 25 χρόνια καθηγήτρια Αγγλικών. Έχω υπάρξει εξετάστρια προφορικών, προτιμώ να διαβάζω λογοτεχνία στο αυθεντικό κείμενο, και παρακολουθώ κυρίως αγγλόφωνες σειρές και ταινίες.

Όμως υπήρχαν στιγμές στην κουβέντα που κολλούσα. Ένα μεσημέρι, με λίγο κρασί στο ποτήρι και μια κουβέντα γεμάτη γέλια, δεν μπορούσα να βρω τις σωστές λέξεις και τη σωστή σειρά στα Αγγλικά. Η προφορά μου έκλεινε προς την Ελληνική.

Αυτό όμως δεν σημαίνει αποτυχία. Αντιθέτως. Κάθε φορά, κατάφερνα να επικοινωνήσω. Να τους καταλάβω. Να με καταλάβουν. Κι αυτό είναι το ζητούμενο. Όχι η τελειότητα, αλλά η επικοινωνία.

Οπότε αν κολλάτε… αγνοήστε το! Είναι στιγμιαίο. Μην επικεντρώνεστε στο μπλοκάρισμα. Δείτε τη μεγάλη εικόνα: ότι τα καταφέρνετε.

3. Η οικειότητα με τη μητρική μας προφορά διευκολύνει την κατανόηση

Ένα πολύ ενδιαφέρον γλωσσολογικό στοιχείο που παρατήρησα φέτος και με έχει βάλει σε σκέψεις, είναι το εξής: κατανοούσα πολύ πιο εύκολα τι μου έλεγε μια ελληνοαμερικανίδα παρά μια αμερικανίδα. Παρόλο που και οι δύο μιλούσαν με τέλεια προφορά και μάλιστα από την ίδια περιοχή των ΗΠΑ.

Τι συνέβαινε;

Η ελληνοαμερικανίδα, όσο “native-like” κι αν ήταν η προφορά της, διατηρούσε έναν ανεπαίσθητο τόνο ελληνικότητας, στον τονισμό, στον ρυθμό, στη ροή του λόγου. Κι αυτό έκανε το αυτί μου να “πιάνει” πιο εύκολα το νόημα. Επειδή αυτός ο ήχος ήταν πιο οικείος.

Ψάχνοντας πιο συγκεκριμένα για σχετικές έρευνες, διαπίστωσα ότι αυτό το φαινόμενο έχει επιστημονική βάση. Μελέτες δείχνουν ότι οι ακροατές κατανοούν ευκολότερα μια ξένη γλώσσα όταν ο ομιλητής μοιράζεται στοιχεία από τη δική τους μητρική. Πρόκειται για τη θεωρία της accent familiarity, δηλαδή της εξοικείωσης με την προφορά (πηγή).

Από την ημέρα που γεννιόμαστε, το αυτί μας “εκπαιδεύεται” στους ρυθμούς και τους ήχους της μητρικής γλώσσας. Αυτοί οι ρυθμοί μάς συνοδεύουν για πάντα, ακόμα κι όταν μιλάμε μια ξένη γλώσσα.

4. Ακόμα και οι native speakers… μπερδεύονται μεταξύ τους

Και μια τελευταία παρατήρηση που έφερε αστείες παρεξηγήσεις στην παρέα. Ακόμα και οι αγγλόφωνοι ομιλητές δυσκολεύονταν μερικές φορές να κατανοήσουν ο ένας τον άλλον, ανάλογα με τη χώρα ή την περιοχή προέλευσής τους.

Οι Καναδοί και οι Αμερικανοί κατανοούν ο ένας τον άλλο εύκολα. Όμως τα πράγματα δυσκόλευαν όταν έμπαιναν στην κουβέντα Νοτιοαφρικανοί. Η ίδια λέξη ακουγόταν τόσο διαφορετικά, που οδηγούσε σε μικρές (και αστείες) συγκρούσεις νοημάτων. Όχι από άγνοια της σημασίας κάποιας λέξης, αλλά λόγω διαφορετικής προφοράς.

Αυτό μου υπενθύμισε πως η επικοινωνία είναι πολύπλοκη, και δεν περιορίζεται στην “σωστή” λέξη. Η τονικότητα, η προφορά, το άκουσμα είναι εξίσου κρίσιμα. Και αυτά διαμορφώνονται από το πλαίσιο, τη μητρική γλώσσα, την περιοχή.